أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
443
قانون ( فارسى )
اگر سبب خون برآمده از دهان خوره است ، انگيزههاى خورگى را ذكر كردهايم كه عبارت بودند از : الف - خوردن چيزهاى تندمزه . ب - سرازير شدن مادهء تند و تيز از بالا . ج - بايد تب باشد . د - همراه تف كرده چرك زخم يا كبرهء زخم يا پارهاى از ريه باشد . ه - تف كرده به آبى شبيه است كه گوشت در آن شستهاند . و - اول كمكم خون آيد و شايد بعدا يكهو بريزد و چيزى را تف كند كه خوب است ولى بدرنگ و زشت است . علامت خونى كه از باز شدن دهانههاى رگ - به سبب پر شدن از خون - تراويده و به دهان رسيده و با تف بيرون داده مىشود ، به قرار زير است : 1 - هيچ آزارى احساس نمىشود . 2 - بيمار از خون برآوردن مىآسايد و احساس لذت مىكند . 3 - در اول كمتر از خونى است كه از گسستگى و ترك برداشتگى رگها بيرون مىآيد و اكثرا بيشتر از خونى مىباشد كه از اثر خورهء درونى است . خونى كه از ورم مىتراود ، چند علامت دارد : 1 - خونى كه با تف آيد كم است . 2 - نشانيهاى ذات الريه و غيره را داراست . علاج : كسى كه به خون از دهان آمدن مبتلا است ، بايد هميشه امتلاء ( پر شدن ) رگها را از خون در نظر داشته باشد و خود را معاينه كند ، همينكه احساس كرد كه امتلاء روى داده است بايد هرچه زودتر رگ بزند . بهويژه كسانى كه در خلقت ، سينهء تنگ دارند و كسانى كه سرفهء سمج و دستبرندار دارند . در رگزنى بهتر آن است كه خون رو به پايين رود و از زدن رگ صافن ( وريد پايينى ساق ) شروع كنند و بعد از صافن شاهرگ دست زده شود . اگر زن خون حيض را در موعد مقررّ ريخت و به تأخير نيفتاد و به حد كافى و بدون كاهش آمد ، خون تف كردنى مىايستد . اما اگر خون حيض بند آمد و بيرون نريخت ، خون از راه دهان برآيد . كسى كه به تف كردن خون مبتلا است ، بايد از هر چيزى كه تحريك كنندهء خون است دورى جويد . غذاى گرمىبخش نخورد ، برنجهد ، پرش نكند ، فرياد نكشد ، از اشياء پكركننده ( آزار دهنده - نسخه ) دورى جويد ، جماع نكند ، نفس بلند نكشد ، زياد حرف نزند ، به چيزهاى سرخرنگ نگاه ندوزد ، زياد شراب ننوشد ، زياد آبتنى نكند . از داروهاى بازكننده از قبيل